Bảo vệ môi trường bắt đầu từ những việc rất nhỏ trong mỗi gia đình: phân loại rác, bỏ rác đúng nơi quy định, không xả chất thải xuống đường, mương, ao hồ. Cùng với tuyên truyền, vận động người dân nâng cao ý thức, xã Đức Đồng tăng cường kiểm tra, chấn chỉnh và xử lý các trường hợp cố tình vi phạm, góp phần giữ gìn cảnh quan và môi trường sống trên địa bàn.

Một tuyến đường sạch, một con mương không còn rác hay khu dân cư không xuất hiện những điểm tập kết tự phát không chỉ làm cho bộ mặt nông thôn khang trang hơn. Đó còn là dấu hiệu cho thấy ý thức của người dân đối với chính nơi mình đang sinh sống.

Thực tế cho thấy, rác thải sinh hoạt phát sinh mỗi ngày từ từng hộ gia đình. Nếu được phân loại, thu gom và chuyển giao đúng quy định, phần lớn lượng rác này có thể được xử lý thuận lợi, hạn chế nguy cơ gây ô nhiễm. Ngược lại, chỉ một vài trường hợp tiện tay vứt rác bên đường, đổ xuống mương hoặc đưa ra khu vực công cộng cũng có thể tạo thành điểm ô nhiễm mới.

Phân loại rác từ trong mỗi gia đình

Theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 quy định, chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ hộ gia đình, cá nhân được phân loại theo ba nhóm: chất thải có khả năng tái sử dụng, tái chế; chất thải thực phẩm; và chất thải rắn sinh hoạt khác. Việc phân loại cụ thể được thực hiện theo quy định của địa phương. 

Với mỗi gia đình, việc này không quá phức tạp. Các loại giấy, bìa carton, chai nhựa, lon kim loại và những vật có khả năng tái sử dụng, tái chế nên được để riêng. Rác thực phẩm được thu gom riêng để chuyển giao theo phương án thu gom của địa phương. Những loại rác còn lại được chứa trong bao bì phù hợp và đưa đến đúng thời gian, địa điểm thu gom.

Đối với các loại chất thải có tính chất đặc thù như pin, ắc quy, bóng đèn, thiết bị điện tử hỏng, hóa chất hoặc những chất thải có nguy cơ gây hại, người dân không nên bỏ lẫn với rác sinh hoạt thông thường mà cần thu gom, lưu giữ và chuyển giao theo hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền hoặc đơn vị tiếp nhận phù hợp.

Ở khu vực nông thôn, hộ gia đình sau khi phân loại rác cần thực hiện việc quản lý, lưu giữ và chuyển giao theo quy định, phương án thu gom của địa phương. Thời gian, địa điểm và tuyến thu gom cần được thực hiện thống nhất để tránh tình trạng người dân tự ý đưa rác ra đường hoặc tập kết tại những nơi không được phép. 

Điều quan trọng là rác sau khi đã phân loại phải được chứa, đựng phù hợp và chuyển giao đúng quy định. Không thể coi việc đã phân loại rác là hoàn thành trách nhiệm nếu sau đó lại đem đổ chung tại một khu đất trống, ven đường hoặc xuống mương.

Vứt rác bừa bãi có thể bị phạt đến 2 triệu đồng

Việc xả rác không đúng nơi quy định không chỉ làm mất mỹ quan mà còn có thể bị xử phạt hành chính.

Theo Điều 25 Nghị định 45/2022/NĐ-CP, hành vi vứt, thải, bỏ rác thải, đổ nước thải không đúng nơi quy định tại khu chung cư, khu thương mại, dịch vụ hoặc nơi công cộng bị phạt từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng.

Mức phạt tăng lên 1.000.000 - 2.000.000 đồng đối với hành vi vứt, thải, bỏ rác trên vỉa hè, lòng đường; đổ rác vào hệ thống thoát nước thải đô thị hoặc hệ thống thoát nước mặt; hoặc thải bỏ chất thải nhựa phát sinh từ sinh hoạt vào ao, hồ, kênh, rạch, sông, suối, biển.

Đáng lưu ý, pháp luật cũng quy định phạt từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với hộ gia đình, cá nhân không phân loại chất thải rắn sinh hoạt theo quy định hoặc không sử dụng bao bì chứa chất thải rắn sinh hoạt theo quy định.

Đây là những mức xử phạt áp dụng đối với các hành vi được quy định cụ thể. Trường hợp hành vi xả thải gây ô nhiễm, vi phạm ở mức độ khác hoặc thuộc nhóm chất thải khác thì tùy tính chất, mức độ, hậu quả và quy định tương ứng mà người vi phạm có thể phải chịu mức xử phạt cao hơn và thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả.

Ngoài tiền phạt, người vi phạm còn có thể phải thu gom, xử lý chất thải và thực hiện các biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm do hành vi của mình gây ra theo quy định pháp luật.

Không để “điểm đen” rác thải trở thành chuyện quen thuộc

Từ thực tế tại các khu dân cư, một trong những vấn đề cần được quan tâm là những điểm thường xuyên phát sinh rác tự phát. Một bao rác được đặt bên đường hôm nay rất dễ trở thành nơi người khác tiếp tục mang rác đến vào ngày mai.

Bởi vậy, cùng với việc duy trì vệ sinh môi trường, các thôn cần chủ động tuyên truyền để người dân nắm rõ thời gian, địa điểm thu gom; nhắc nhở các hộ gia đình thực hiện phân loại và đưa rác đến đúng nơi quy định. Những trường hợp cố tình vi phạm cần được phát hiện, lập hồ sơ và xử lý theo thẩm quyền.

Lực lượng chức năng, trong đó có Công an, thực hiện việc kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm về môi trường trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền được pháp luật quy định. Việc xử lý không nhằm mục đích “phạt cho xong”, mà quan trọng hơn là ngăn chặn tình trạng tái diễn, tạo ý thức chấp hành trong cộng đồng.

Đối với người dân, cách tốt nhất để không bị xử phạt cũng chính là cách đơn giản nhất để bảo vệ môi trường: không xả rác bừa bãi, không đổ rác xuống mương, ao hồ, sông suối; không đốt rác gây khói, bụi và mùi ảnh hưởng đến khu dân cư; thực hiện phân loại, lưu giữ và chuyển giao rác đúng quy định.

Giữ môi trường sạch từ những việc rất bình thường

Một địa phương không thể sạch đẹp chỉ bằng những đợt ra quân tổng vệ sinh. Sau mỗi lần dọn rác, nếu người dân vẫn tiếp tục bỏ rác không đúng chỗ thì những tuyến đường vừa được làm sạch sẽ nhanh chóng trở lại như cũ.

Bảo vệ môi trường, vì thế, cần trở thành một thói quen chứ không phải phong trào nhất thời.

Mỗi gia đình tự giữ sạch khuôn viên nhà mình; mỗi người bỏ rác đúng chỗ; mỗi thôn duy trì tốt việc thu gom; những trường hợp cố tình vi phạm được nhắc nhở, chấn chỉnh và xử lý — đó là cách thiết thực để xây dựng môi trường sống sạch sẽ, văn minh.

Với sự vào cuộc của chính quyền, các lực lượng chức năng và cộng đồng dân cư, công tác quản lý rác thải trên địa bàn Đức Đồng sẽ từng bước đi vào nền nếp. Khi người dân hiểu rằng một túi rác vứt xuống đường không phải là “chuyện nhỏ”, mà là hành vi có thể ảnh hưởng đến môi trường chung và bị xử lý theo pháp luật, việc giữ gìn cảnh quan sẽ không còn là trách nhiệm của riêng ai.

Giữ sạch một con đường, một dòng mương hay một khu dân cư cũng là giữ gìn sức khỏe và cuộc sống của chính mình.